Zadanie ma charakter indywidualny i wymaga wykorzystania własnej kreatywności. Dlatego proponowane rozwiązanie może mieć jedynie charakter przykładowej wskazówki pomocnej do samodzielnego opracowania odpowiedzi.
Przykładowe wskazówki pomocne do samodzielnego sformułowania odpowiedzi:
Krótka prezentacja głównych stanowisk dotyczących liczby istniejących bytów:
MONIZM JAKOŚCIOWY:
Jest to stanowisko ontologiczne (w ramach teorii bytu), które zakłada, że mimo iż jeśli chodzi o liczebność, to w świecie istnieje wiele bytów, to jednak dają się one sprowadzić do jednej, uniwersalnej zasady. Choć świat wydaje się zróżnicowany, to faktycznie - z uwagi na swoje tworzywo - stanowi jedność. Innymi słowy, wszystkie rzeczy w świecie są treściowo takie same. Przedstawicielem monizmu jakościowego był Tales z Miletu, który uważał, że wszystko jest wodą. Cytatem, który przypisuje się Talesowi, jest następujące stwierdzenie, nawiązujące do jego monizmu jakościowego: „Początkiem wszechrzeczy jest woda”.
MONIZM ILOŚCIOWY:
Jest to stanowisko ontologiczne, w którym zakłada się, że całą rzeczywistość da się sprowadzić do wyłącznie jednego bytu. Poza tym bytem nic innego nie istnieje. Pogląd taki głosił na przykład Parmenides z Elei i kontynuatorzy jego nauk. Parmenides uważał, że istnieje byt, a niebytu nie ma. Utożsamił byt z myślą, dowodząc, że byt jest jeden, nieruchomy, niezmienny, całkowity, niezniszczalny, niewzruszony, bez początku i bez końca. Utrzymywał w związku z tym, że ruch i zmiana są jedynie iluzjami, a tak naprawdę nic się nie zmienia ani nie porusza (był to tzw. statyzm). Wszystko jest w rzeczywistości, jak dowodził Parmenides, jednym bytem, ciągłym, bez jakichkolwiek przerw (argumentował w związku z tym, że nie istnieje próżnia, bo musiałaby być nicością, a ta istnieć nie może). Przykładową wypowiedzią odnoszącą się do monizmu ilościowego Parmenidesa może być następujący tekst: „Tylko ta jedna opowieść/O drodze, że jest pozostaje. Na niej są bardzo liczne/Oznaki tego, że byt niezrodzony jest też niezniszczalny,/Całkowity oraz jedyny, niewzruszony oraz doskonały./Nie był kiedyś ni będzie, gdyż teraz jest razem wszystek./Jeden, rozciągły. Bo jakiż rodowód szukałbyś dla niego?/Jakże i skąd miałby wyróść ? Otóż nie pozwolę mówić tobie/I myśleć, że z niebytu, gdyż ani wyrazić, ani zrozumieć/Nie można owego nie jest. Jakiż to przymus by go skłonił/Z nicości poczynając, prędzej czy później, się narodzić?”.
PLURALIZM ILOŚCIOWY:
Jest to stanowisko ontologiczne, w którym zakłada się, że w świecie istnieje wiele różnych i odrębnych od siebie rzeczy, jednak ich natura jest w istocie taka sama. Powstawaniem tych bytów rządzi jakaś jedna, uniwersalna zasada. Przykładem pluralizmu ilościowego może być atomizm w wersji Demokryta z Abdery. Uważał on, że w świecie istnieje wiele różnych obiektów, jednak wszystkie one są zbudowane z atomów - niepodzielnych cząstek, poruszających się w próżni i tworzących zmienne układy rzeczy, choć samych w sobie wiecznych i niezmiennych. Atomy, według Demokryta, stanowiły tworzywo dokładnie wszystkiego (poza próżnią, w której się poruszały, a której istnienie dopuszczał omawiany filozof), włącznie z ludzką duszą. Poszczególne atomy - zdaniem Demokryta - różnią się między sobą jedynie wielkością i kształtem (dzięki temu rzeczy, które powstają z ich połączeń, są zróżnicowane). Demokrytowi przypisuje się następujące stwierdzenie, wyrażające tezę pluralizmu ilościowego: „Naprawdę istnieją tylko atomy i próżnia”.
PLURALIZM JAKOŚCIOWY:
Jest to stanowisko ontologiczne, w którym przyjmuje się, że w świecie istnieje nie tylko wiele rzeczy (odrębnych od siebie), ale też, że rzeczy te są wewnętrznie zróżnicowane i należą do odrębnych kategorii bytowych, mając zupełnie odmienną od siebie naturę. Przykładem i szczególnym przypadkiem pluralizmu jakościowego jest dualizm, reprezentowany między innymi przez nowożytnego myśliciela - Kartezjusza. Zgodnie z dualizmem w wydaniu Kartezjusza, w rzeczywistości istnieją dwa fundamentalne typu bytów: res extensa (rzecz rozciągła) i res cogitans (rzecz myśląca). W sposób szczególny dualizm ten realizuje się w człowieku, który zdaniem Kartezjusza składa się z dwóch odrębnych od siebie substancji: substancji cielesnej i substancji duchowej. Główną cechą pierwszej z substancji jest rozciągłość (posiadanie przestrzennych wymiarów), a drugiej - myślenie. Wypowiedzią Kartezjusza, ukazującą jego pluralizm jakościowy w wersji dualistycznej, jest następujący fragment z dzieła Zasady filozofii: „A chociaż na podstawie dowolnego atrybutu poznaje się substancję, wszelako każdej substancji przysługuje jakaś główna własność, która konstytuuje jej naturę i istotę i do której sprowadzają się wszystkie inne własności. W ten sposób rozciągłość wzdłuż, wszerz i w głąb konstytuuje naturę substancji cielesnej; a myślenie konstytuuje naturę substancji myślącej. Bo wszystko inne, co można ciału przypisać, zakłada z góry rozciągłość i jest tylko jakąś modyfikacją rzeczy rozciągłej; tak jak wszystko, co odkrywamy w umyśle, to są tylko różne modyfikacje myślenia. Tak na przykład nigdzie indziej jak tylko w rzeczy rozciągłej można pojąć kształt, a ruch też jedynie w rozciągłej przestrzeni; ani nigdzie indziej wyobraźni czy odczuwania, czy woli jak tylko w rzeczy myślącej. Lecz na odwrót, można pojąć rozciągłość bez kształtu lub bez ruchu, a myślenie bez wyobraźni lub bez odczuwania, i to samo dotyczy rzeczy pozostałych, co oczywiste jest dla każdego, kto na tym skupi uwagę”.
Marcin Murzyn
Nauczyciel filozofii
Tutaj pojawi się lista Twoich książek
Zaloguj się i zacznij tworzyć ją już teraz.

