a)
Opisany w przytoczonym fragmencie tekstu spór pomiędzy filozofami dotyczył kwestii źródeł ludzkiego poznania i tego, czy kierowniczą i podstawową rolę w poznaniu człowieka odgrywa rozum czy też zmysły.
b)
Platon uważa, że do rzetelnego poznania wystarcza sam rozum. Człowiek wyposażony jest w pewne wrodzone pojęcia, które powinien sobie uświadomić. Natomiast Arystoteles twierdzi, że żadnych wrodzonych pojęć nie ma w umyśle ludzkim, który to umysł jest niczym niezapisana tablica. Trzeba dopiero - sądzi Arystoteles - za pośrednictwem zmysłów zetknąć się z rzeczywistością pozapodmiotową, aby coś o tej rzeczywistości wiedzieć. Zdaniem Arystotelesa poznanie ludzkie rozpoczyna się więc od postrzeżeń i wiedzy zmysłowej. Następnie, drogą stopniowej abstrakcji, czyli wydzielania czynników ogólnych, umysł dochodzi do pojęć. Wówczas może dopiero, według Arystotelesa, zadziałać rozum, który w oparciu o materiał wrażeniowy poznaje to, co ogólne i istotne.
c)
To, który z filozofów ma rację w sporze o źródła ludzkiego poznania, jest kwestią indywidualnej oceny. Przykładowo, można argumentować, że racja leży bardziej po stronie Arystotelesa, albowiem większość ludzi zdaje się mieć nieodparte wrażenie, iż dowiaduje się czegoś o świecie dzięki zmysłom - widząc, słysząc, dotykając czy smakując. Jednak i Platonowi nie można odmówić słuszności pewnych jego intuicji, bo przykładowo do prawd logiki i matematyki dochodzimy - jak się wydaje - bez pomocy zmysłów, czystym rozumem (przeciwnego zdania jest jednak współczesny filozof Willard Van Orman Quine, który sądzi, że każde nasze przekonanie jest ostatecznie uzasadniane na podstawie doświadczenia).
d)
Współczesnym naukowcom bliższy zdaje się być sposób myślenia Arystotelesa. Należy pamiętać, że współcześnie rozwijają się różne nauki, włącznie z naukami formalnymi (logiką i matematyką), w których kluczowe jest rozumowanie. Jednak nauki przyrodnicze i społeczne, a także wiele dyscyplin praktycznych i inżynieryjnych, bazuje na empirii. Bez nawiązywania do doświadczenia zmysłowego, eksperymentów i obserwacji, nauki nie poczyniłyby takiego postępu, jaki jest ich udziałem współcześnie. Dlatego obecny jest w nich empiryzm, a zatem bliższe są koncepcji Arystotelesa.
Marcin Murzyn
Nauczyciel filozofii
Tutaj pojawi się lista Twoich książek
Zaloguj się i zacznij tworzyć ją już teraz.

