Zadanie ma charakter indywidualny i wymaga odwołania się do własnej pomysłowości. Stąd proponowane rozwiązanie może zawierać jedynie przykładowe wskazówki pomocne do samodzielnego opracowania odpowiedzi.
Przykładowe wskazówki pomocne do samodzielnego opracowania odpowiedzi:
Przykładowe 6 pytań, które można uznać za filozoficzne:
- Czy świat ma początek w czasie, czy też istnieje odwiecznie?
- Czy życie ludzkie ma sens?
- Na czym polega dobro?
- Jaka jest istota zła?
- Jaka jest istota ruchu?
- Czy ewolucja zmierza do jakiegoś celu?
Kolejnych 6 przykładowych pytań, które można uznać za filozoficzne:
- Dlaczego ludzie stają się twórcami kultury?
- Skąd wiemy, że to konkretnie zdanie jest prawdziwe?
- Jak powinienem żyć, aby być uczciwym?
- Co to znaczy, że coś jest piękne?
- Czy istnieje Bóg?
- Co to jest czas?
Specyfika pytań filozoficznych:
Pytania filozoficzne różnią się od pytań, jakie stawiamy w codziennej praktyce życiowej, na przykład wtedy, gdy zgubiliśmy jakiś przedmiot, dajmy na to okulary, tak iż pytamy: „Gdzie się podziały moje okulary?” Jednak pytania filozoficzne różnią się też znacząco od tych, które stawiamy na gruncie pozostałych nauk, tzw. nauk szczegółowych, jak fizyka, biologia, matematyka, historia, chemia czy socjologia. Uczeni prowadzący badania w dziedzinach niefilozoficznych zadają pytania odnośnie szczegółowych kwestii dotyczących poszczególnych zjawisk, zdarzeń, przedmiotów czy relacji między jakimiś bytami.
Przykładowo, matematyk szuka zależności między liczbami, a filozof pyta, czym w ogóle jest liczba? Fizyk może próbować wyjaśniać, z czego zbudowany jest atom, jak też to, jakie zjawiska możemy wyjaśniać dzięki sile grawitacji, ale filozof może postawić pytanie, skąd wiemy, że coś istnieje poza naszymi umysłami? Historyk bada określone wycinki przeszłości i na podstawie źródeł historycznych ustala, co wydarzyło się w danym czasie, lecz filozof stawia pytanie bardziej fundamentalne, mianowicie interesuje go samo to, czym jest czas?
Pytania filozoficzne są więc specyficzne, bo dotyczące kwestii najbardziej podstawowych, tj. fundamentalnych. Często dotyczą też kwestii ostatecznych. Filozofia chce bowiem dociec, jaka jest racja dostateczna danej grupy zjawisk czy przedmiotów. Racja dostateczna, czyli element (lub elementy), bez których zaistnienie i trwanie czegoś nie byłoby możliwe.
Pytania uznawane za filozoficzne charakteryzują się też ogólnością i abstrakcyjnością, a znamienne dla niektórych z nich jest to, że nie da się na nie udzielić jednoznacznej ani kategorycznej, ostatecznie rozstrzygającej sprawę odpowiedzi. Zawsze jednak udzialane na te pytania odpowiedzi da się uzasadnić racjonalnie. Filozofia wspiera się bowiem na dociekaniach dostępnych naturalnemu poznaniu ludzkiemu. Różni się więc nie tylko od nauk szczegółowych, ale też od teologii i religii, albowiem nie posiłkuje się na przykład danymi pochodzącymi z Objawienia (jak chociażby teologia chrześcijańska).
Niemiecki filozof doby oświecenia, Immanuel Kant, uważał, że najważniejsze pytania filozofii sprowadzają się do pięciu kluczowych:
1) Co mogę wiedzieć?
2) Co powinienem czynić?
3) Czego mogę się spodziewać?
4) Kim jest człowiek?
5) Co naprawdę jest (istnieje)?
Wokół tych pytań i odpowiedzi na nie ogniskują się dociekania głównych działów filozofii. Na pierwsze z pytań (co mogę wiedzieć?) usiłuje się szukać odpowiedzi w ramach teorii poznania (epistemologii). Na drugie (co powinienem czynić?) próbuje udzielić odpowiedzi etyka, czyli filozoficzny namysł nad moralnością, a w szczególności dobrem, złem, odpowiedzialnością, powinnością i szczęściem. Na trzecie pytanie (czego mogę się spodziewać?) częściowo odpowiada etyka, a po części też filozofia religii i filozofia Boga. Czwarte pytanie (kim jest człowiek?) niejako integruje wszystkie pozostałe pytania filozoficzne, bo wszystkie je zadaje właśnie człowiek. Pytania te wiele mówią też o samym ich autorze - człowieku. Bardziej szczegółowo człowiekiem i próbami określania jego istoty zajmuje się jednak antropologia filozoficzna (filozofia człowieka). Na piąte pytanie próbuje odpowiedzieć metafizyka, nazywana też ontologią lub teorią bytu, która jest filozoficzną nauką badającą byt jako byt (tj. zbiór wszystkich rzeczy istniejących, cokolwiek istnieje, jakakolwiek treść realnie istniejąca, względnie też tzw. byt możliwy, czyli to, co może istnieć) wraz z jego istotnymi właściwościami i ostatecznymi uwarunkowaniami (przyczynami).
Marcin Murzyn
Nauczyciel filozofii
Tutaj pojawi się lista Twoich książek
Zaloguj się i zacznij tworzyć ją już teraz.

