Reakcje utlenienia-redukcji to:

b)  $\stackrel{0}{\mathrm{Cl}}{}_2+2\stackrel{\mathrm{I}}{\mathrm{Na}}\stackrel{-\mathrm{II}}{\mathrm{O}}\stackrel{\mathrm{I}}{\mathrm{H}}\to \stackrel{\mathrm{I}}{\mathrm{Na}}\stackrel{-\mathrm{I}}{\mathrm{Cl}}+\stackrel{\mathrm{I}}{\mathrm{Na}}\stackrel{\mathrm{I}}{\mathrm{Cl}}\stackrel{-\mathrm{II}}{\mathrm{O}}+\stackrel{\mathrm{I}}{\mathrm{H}}{}_2\stackrel{-\mathrm{II}}{\mathrm{O}}$

Utleniacz: Cl₂

Reduktor: Cl₂

Jest to tzw. reakcja dysproporcjonowania, ponieważ ten sam substrat jest utleniaczem i reduktorem.

c) $\stackrel{0}{\mathrm{Ba}}+2\stackrel{\mathrm{I}}{\mathrm{H}}{}_2\stackrel{0}{\mathrm{O}}\to \stackrel{\mathrm{II}}{\mathrm{Ba}}(\stackrel{-\mathrm{II}}{\mathrm{O}}\stackrel{\mathrm{I}}{\mathrm{H}}){}_2+\stackrel{0}{\mathrm{H}{}_2}\uparrow$

Utleniacz: H₂O

Reduktor: Ba

 

f)  $\stackrel{\mathrm{I}}{\mathrm{H}}\stackrel{\mathrm{V}}{\mathrm{Cl}}\stackrel{-\mathrm{II}}{\mathrm{O}}{}_3+3\stackrel{\mathrm{I}}{\mathrm{H}}{}_2\stackrel{\mathrm{IV}}{\mathrm{S}}\stackrel{-\mathrm{II}}{\mathrm{O}}{}_3\to 3\stackrel{\mathrm{I}}{\mathrm{H}}{}_2\stackrel{\mathrm{VI}}{\mathrm{S}}\stackrel{-\mathrm{II}}{\mathrm{O}}{}_4+\stackrel{\mathrm{I}}{\mathrm{H}}\stackrel{-\mathrm{I}}{\mathrm{Cl}}$

Utleniacz: HClO₃

Reduktor: H₂SO₃

Reakcje: a, d, e - nie są reakcjami utleniania i redukcji.

 

---

Wyjaśnienie:

Podczas reakcji utleniania-redukcji musi zachodzić zmiana stopnia utlenienia pierwiastków. 

Reguły dotyczące stopni utlenienia:

1. Suma stopni utlenienia wszystkich atomów w obojętnym związku jest równa 0.
2. Suma stopni utlenienia wszystkich atomów w jonie jest równa ładunkowi tego jonu.
3. Tlen w związkach przyjmuje zwykle -II stopień utlenienia (w H₂O₂ -I, a w OF₂ +II).
4. Wodór w związkach przyjmuje zwykle +I stopień utlenienia (w wodorkach metali -I).
5. Metale w związkach przyjmują dodatnie stopnie utlenienia równe ich wartościowości.
6. Pierwiastki w stanie wolnym mają stopień utlenienia równy 0.

Utleniacz to substrat zawierający pierwiastek, który obniża swój stopień utlenienia.

Zapiszmy równania reakcji wraz ze stopniami utlenienia wszystkich pierwiastków:

a)$\stackrel{\mathrm{I}}{\mathrm{H}}{}_2\stackrel{-\mathrm{II}}{\mathrm{O}}+\stackrel{\mathrm{VI}}{\mathrm{S}}\stackrel{-\mathrm{II}}{\mathrm{O}}{}_3\to \stackrel{\mathrm{I}}{\mathrm{H}}{}_2\stackrel{\mathrm{VI}}{\mathrm{S}}\stackrel{-\mathrm{II}}{\mathrm{O}}{}_4$

b) $\stackrel{0}{\mathrm{Cl}}{}_2+2\stackrel{\mathrm{I}}{\mathrm{Na}}\stackrel{-\mathrm{II}}{\mathrm{O}}\stackrel{\mathrm{I}}{\mathrm{H}}\to \stackrel{\mathrm{I}}{\mathrm{Na}}\stackrel{-\mathrm{I}}{\mathrm{Cl}}+\stackrel{\mathrm{I}}{\mathrm{Na}}\stackrel{\mathrm{I}}{\mathrm{Cl}}\stackrel{-\mathrm{II}}{\mathrm{O}}+\stackrel{\mathrm{I}}{\mathrm{H}}{}_2\stackrel{-\mathrm{II}}{\mathrm{O}}$

c) $\stackrel{0}{\mathrm{Ba}}+2\stackrel{\mathrm{I}}{\mathrm{H}}{}_2\stackrel{0}{\mathrm{O}}\to \stackrel{\mathrm{II}}{\mathrm{Ba}}(\stackrel{-\mathrm{II}}{\mathrm{O}}\stackrel{\mathrm{I}}{\mathrm{H}}){}_2+\stackrel{0}{\mathrm{H}{}_2}\uparrow$

d) $\stackrel{\mathrm{III}}{\mathrm{Fe}}{}_2(\stackrel{\mathrm{VI}}{\mathrm{S}}\stackrel{-\mathrm{II}}{\mathrm{O}}{}_4){}_3+2\stackrel{\mathrm{I}}{\mathrm{K}}{}_3\stackrel{\mathrm{V}}{\mathrm{P}}\stackrel{-\mathrm{II}}{\mathrm{O}}{}_4\to 2\stackrel{\mathrm{III}}{\mathrm{Fe}}\stackrel{\mathrm{V}}{\mathrm{P}}\stackrel{-\mathrm{II}}{\mathrm{O}}{}_4\downarrow +3\stackrel{\mathrm{I}}{\mathrm{K}}{}_2\stackrel{\mathrm{VI}}{\mathrm{S}}\stackrel{-\mathrm{II}}{\mathrm{O}}{}_4$

e) $\stackrel{\mathrm{II}}{\mathrm{Ba}}\stackrel{-\mathrm{II}}{\mathrm{O}}+\stackrel{\mathrm{I}}{\mathrm{H}}{}_2\stackrel{-\mathrm{II}}{\mathrm{O}}\to \stackrel{\mathrm{II}}{\mathrm{Ba}}(\stackrel{-\mathrm{II}}{\mathrm{O}}\stackrel{\mathrm{I}}{\mathrm{H}}){}_2$

f) $\stackrel{\mathrm{I}}{\mathrm{H}}\stackrel{\mathrm{V}}{\mathrm{Cl}}\stackrel{-\mathrm{II}}{\mathrm{O}}{}_3+3\stackrel{\mathrm{I}}{\mathrm{H}}{}_2\stackrel{\mathrm{IV}}{\mathrm{S}}\stackrel{-\mathrm{II}}{\mathrm{O}}{}_3\to 3\stackrel{\mathrm{I}}{\mathrm{H}}{}_2\stackrel{\mathrm{VI}}{\mathrm{S}}\stackrel{-\mathrm{II}}{\mathrm{O}}{}_4+\stackrel{\mathrm{I}}{\mathrm{H}}\stackrel{-\mathrm{I}}{\mathrm{Cl}}$