Niezbilansowane równanie z uwzględnieniem stopni utlenienia atomów, które zmieniają je w trakcie omawianej reakcji:
Połówkowe równania procesów:
- utleniania:
- redukcji:
Sumujemy zbilansowane równania połówkowe i skracamy drobiny, które występują po obu stronach równania. Otrzymujemy uzgodnione równanie reakcji:
Wyjaśnienie:
Prostym sposobem na znalezienie stopnia utlenienia atomu węgla w związkach organicznych jest zapamiętanie poniższych zasad:
- Wiązanie z innym atomem węgla (pojedyncze lub wielokrotne) nie zmienia stopnia utlenienia węgla.
- Wiązanie z wodorem zmniejsza stopień utlenienia węgla o I (węgiel ma większą elektroujemność).
- Każde wiązanie z tlenem zwiększa stopień utlenienia atomu węgla o I (tlen ma większą elektroujemność).
- Analogicznie każde wiązanie z azotem i innym pierwiastkiem o większej elektroujemności od węgla zwiększa jego stopień utlenienia o I.
W procesie utleniania cząsteczka fenyloetanu oddaje aż 12 elektronów:

Poniżej przypominamy podstawowe wiadomości dotyczące określania stopni utlenienia pierwiastków oraz bilansowania równań reakcji redoks:
Reguły dotyczące stopni utlenienia:
- Suma stopni utlenienia wszystkich atomów w obojętnym związku jest równa 0.
- Suma stopni utlenienia wszystkich atomów w jonie jest równa ładunkowi tego jonu.
- Tlen w związkach przyjmuje zwykle -II stopień utlenienia (w H2O2 -I, a w OF2 +II).
- Wodór w związkach przyjmuje zwykle +I stopień utlenienia (w wodorkach metali -I).
- Metale w związkach przyjmują dodatnie stopnie utlenienia równe ich wartościowości.
- Pierwiastki w stanie wolnym mają stopień utlenienia równy 0.
Utleniacz to substrat, którego pierwiastek/jeden z pierwiastków obniża stopień utlenienia.
Reduktor to substrat, którego pierwiastek/jeden z pierwiastków zwiększa stopień utlenienia.
Utlenianie - proces w którym bierze udział reduktor, dochodzi w nim do zwiększenia stopnia utlenienia.
Redukcja - proces w którym bierze udział utleniacz, dochodzi w nim do obniżenia stopnia utlenienia.
Aby zapisać zbilansowane równania procesów utleniania i redukcji postępujemy zgodnie z poniższym schematem:
-
Ustalamy stopnie utlenienia wszystkich atomów.
-
Sprawdzamy, które pierwiastki zmieniły swój stopień utlenienia
-
Pierwiastek obniża stopień utlenienia przyjmując elektrony, a zwiększa stopień utlenienia oddając elektrony. Dopisujemy odpowiednią ilość elektronów po lewej stronie w procesie redukcji, a po prawej stronie w procesie utlenienia
-
Uzgadniamy ładunki po lewej i po prawej stronie dopisując jony H3O+ /H+ lub jony OH-, To jakich jonów możemy użyć zależy od środowiska:
- środowisko kwaśne ⇒ H3O+/H+
- środowisko obojętne ⇒ H3O+/H+ lub OH- (staramy się użyć takiego jonu, aby po lewej stronie dopisać H2O)
- środowisko zasadowe ⇒ OH- -
Sprawdzamy czy ilości atomów są takie same po lewej i po prawej stronie. Jeśli nie zgadza się ilość atomów tlenu i wodoru dopisujemy cząsteczki wody w odpowiedniej ilości po lewej lub prawej stronie.
- Jeżeli ilości elektronów biorących udział w utlenianiu i redukcji są różne, to mnożymy równania przez odpowiednie liczby, tak aby ilość elektronów w utlenianiu i redukcji była identyczna.
- Dodajemy stronami równanie utleniania i redukcji, a następnie porządkujemy substancje, tak aby znajdowały się po odpowiedniej stronie równania.
Kamil Kwiatkowski
Nauczyciel chemii
Tutaj pojawi się lista Twoich książek
Zaloguj się i zacznij tworzyć ją już teraz.

