Wzory drobin, które w reakcjach utlenienia i redukcji mogą pełnić wyłącznie funkcję utleniacza:

Cr(OH)₃ • Mn²⁺ • CrO₄^2- • Cr • MnO₄^2- • CrO₃ • MnO₂ • Mn

 

---

Wyjaśnienie:

Jeżeli drobina zawiera atom, który nie znajduje się na swoim najwyższym stopniu utlenienia, oznacza to, że dany atom może się utlenić, a drobina może pełnić również funkcję reduktora. Aby udowodnić, że dana drobina może pełnić inne funkcje niż tylko utleniacza, należy wskazać drobinę, która zawiera dany atom na wyższym stopniu utlenienia:

• Cr(OH)₃ (chrom na +III) - CrO₃ / CrO₄^2- (chrom na +VI),
• Cr (chrom na 0) - CrO₃ / CrO₄^2- (chrom na +VI),
• Mn²⁺ (mangan na +II) - MnO₄^- (mangan na +VII),
• MnO₄^2- (mangan na +VI) - MnO₄^- (mangan na +VII),
• MnO₂ (mangan na +IV) - MnO₄^- (mangan na +VII),
• Mn (mangan na 0) - MnO₄^- (mangan na +VII),

Funkcję tylko utleniacza mogą więc pełnić: CrO₃ oraz CrO₄^2-, które zawierają atom chromu na jego najwyższym możliwym stopniu utlenienia (+VI).

Poniżej przypominamy podstawowe wiadomości dotyczące określania stopni utlenienia pierwiastków:

Reguły dotyczące stopni utlenienia:

1. Suma stopni utlenienia wszystkich atomów w obojętnym związku jest równa 0.
2. Suma stopni utlenienia wszystkich atomów w jonie jest równa ładunkowi tego jonu.
3. Tlen w związkach przyjmuje zwykle -II stopień utlenienia (w H₂O₂ -I, a w OF₂ +II).
4. Wodór w związkach przyjmuje zwykle +I stopień utlenienia (w wodorkach metali -I).
5. Metale w związkach przyjmują dodatnie stopnie utlenienia równe ich wartościowości.
6. Pierwiastki w stanie wolnym mają stopień utlenienia równy 0.