a) 4, 6, 7, 10,12 

b) 13, 15

c) 9, 11

d) metylobenzen

e) 11

f) 5

g)  podstawniki I rodzaju: 4,10

     podstawniki II rodzaju: 6,7

 

---

Wyjaśnienie:

Reakcje addycji zachodzą, gdy dwie lub więcej cząsteczek łączą się, tworząc jeden produkt. Są one charakterystyczne dla związków nienasyconych, takich jak alkeny i alkiny, które mają podwójne lub potrójne wiązania. W reakcji addycji wielokrotne wiązania są rozrywane, a nowe atomy lub grupy atomów są przyłączane do atomów węgla, które wcześniej były związane wiązaniami wielokrotnymi.

Reakcje substytucji zachodzą, gdy atom lub grupa atomów w cząsteczce zostaje zastąpiona innym atomem lub grupą atomów. Reakcje te są typowe dla związków organicznych, takich jak alkany, aromaty czy halogenki alkilowe.

• substytucja rodnikowa przebiega w obecności światła (UV), pod wpływem którego tworzą się rodniki.
• substytucja elektrofilowa to reakcja, w której elektrofil (cząstka uboga w elektrony) atakuje bogaty w elektrony związek organiczny, zastępując istniejącą grupę (najczęściej atom wodoru). Reakcja ta jest charakterystyczna dla związków aromatycznych, takich jak benzen i jego pochodne, ponieważ pierścień aromatyczny ma zdelokalizowane elektronyπ\pi, które są szczególnie podatne na atak elektrofilów.

 

Podstawniki I rodzaju (aktywujące) zwiększają reaktywność pierścienia aromatycznego i "kierują" kolejne podstawniki w pozycje 2 (dawniej orto) i 4 (dawniej para) względem podstawnika znajdującego się w pierścieniu (w pozycji 1). Zwykle mają wolne pary elektronowe na atomie związanym z pierścieniem, które mogą wchodzić w rezonans z elektronami zdelokalizowanego. Te podstawniki dostarczają elektrony do pierścienia aromatycznego, co zwiększa gęstość elektronową i ułatwia przyłączenie kolejnych elektrofilów.

Np.

–OH (grupa hydroksylowa)

–NH₂, –NHR, –NR₂ (grupy aminowe)

–OCH₃ (grupa metoksylowa)

–CH₃, –C₂H₅ (grupy alkilowe)


Podstawniki II rodzaju (dezaktywujące) obniżają reaktywność pierścienia aromatycznego i "kierują" kolejne podstawniki w pozycje 3 (dawniej meta) względem podstawnika znajdującego się w pierścieniu (w pozycji 1). Zwykle mają grupy silnie elektroujemne lub atomy o dużej elektroujemności, które odciągają elektrony od pierścienia, zmniejszając jego reaktywność.

Np.

–NO₂ (grupa nitrowa)

–COOH (grupa karboksylowa)

–SO₃H (grupa sulfonowa)

–CN (grupa cyjanowa)

–CHO (aldehydy)

–COOR (estry)