Rozwiązanie:

$a)\mathrm{P}{}_4+5\mathrm{O}{}_2\to {\mathrm{P}}_{\mathrm{x}}{\mathrm{O}}_{\mathrm{y}}$

Indeks stechiometryczny x określa ilość atomów fosforu w tlenku, który znajduje się po stronie produktów. Obliczamy, ile atomów fosforu jest po stronie substratów, ponieważ ilość atomów poszczególnych pierwiastków po stronie substratów i po stronie produktów musi być taka sama..

$\mathrm{x}=4$

Indeks stechiometryczny y określa ilość atomów tlenu w tlenku, po stronie produktów. Obliczamy, ile atomów tlenu jest po stronie substratów.

$\mathrm{y}=5\cdot 2=10$

$b){2\mathrm{C}}_{\mathrm{x}}{\mathrm{H}}_{\mathrm{y}}+5\mathrm{O}{}_2\to 4\mathrm{CO}+6\mathrm{H}{}_2\mathrm{O}$

Indeks stechiometryczny x określa ilość atomów węgla w węglowodorze po stronie substratów. Po stronie produktów są 4 atomy węgla, więc liczbę atomów węgla w węglowodorze można obliczyć z równania:

$2\cdot \mathrm{x}=4\mid :2$

$\mathrm{x}=\frac{4}{2}$

$\mathrm{x}=2$  

Indeks stechiometryczny y określa ilość atomów wodoru w węglowodorze po stronie substratów. Po stronie produktów jest 12 (6*2) atomów wodoru, więc liczbę atomów wodoru w węglowodorze można obliczyć z równani

$2\cdot \mathrm{y}=6\cdot 2$

$2\mathrm{y}=12\mid :2$  

$\mathrm{y}=\frac{12}{2}$

$\mathrm{y}=6$  

$c){\mathrm{Pb}}_{\mathrm{x}}{\mathrm{O}}_{\mathrm{y}}+4\mathrm{H}{}_2\to 3\mathrm{Pb}+4\mathrm{H}{}_2\mathrm{O}$

Indeks stechiometryczny x określa ilość atomów ołowiu w tlenku po stronie substratów. Po stronie produktów są 3 atomy ołowiu (3*1).

$\mathrm{x}=3$

Indeks stechiometryczny y określa ilość atomów tlenu w tlenku po stronie substratów. Po stronie produktów są 4 atomy tlenu (4*1).

$\mathrm{y}=4$

$d){2\mathrm{Cr}}_{\mathrm{x}}{\mathrm{O}}_{\mathrm{y}}+3\mathrm{C}\to 2\mathrm{Cr}+3\mathrm{CO}{}_2$

Indeks stechiometryczny x określa ilość atomów chromu w tlenku po stronie substratów. Po stronie produktów są 2 atomy chromu (2*1).

$2\cdot \mathrm{x}=2\mid :2$

$\mathrm{x}=\frac{2}{2}$

$\mathrm{x}=1$ 

  Indeks stechiometryczny y określa ilość atomów tlenu w tlenku po stronie substratów. Po stronie produktów jest 6 atomów tlenu (3*2).

$2\cdot \mathrm{y}=6\mid :2$

$\mathrm{y}=\frac{6}{2}$

$\mathrm{y}=3$

$e){\mathrm{C}}_{\mathrm{x}}{\mathrm{H}}_{\mathrm{y}}+2\mathrm{O}{}_2\to \mathrm{CO}{}_2+{2\mathrm{H}}_{\mathrm{z}}\mathrm{O}$

Indeks stechiometryczny x określa ilość atomów węgla w węglowodorze po stronie substratów. Po stronie produktów jest 1 atom węgla (1*1).

$\mathrm{x}=1$

Indeks stechiometryczny y określa ilość atomów wodoru w węglowodorze po stronie substratów. Po stronie produktów jest 2*z atomów węgla. Można zauważyć, że po stronie produktów indeks stechiometryczny z wynosi 2, ponieważ jest to cząsteczka wody.

$\mathrm{z}=2$

Obliczamy y:

$\mathrm{y}=2\cdot \mathrm{z}$

$\mathrm{y}=2\cdot 2$

$\mathrm{y}=4$

$f){\mathrm{C}}_{\mathrm{x}}{\mathrm{H}}_{\mathrm{y}}+{8\mathrm{O}{}_2\to 5\mathrm{CO}}_{\mathrm{z}}+6\mathrm{H}{}_2\mathrm{O}$

Indeks stechiometryczny x określa ilość atomów węgla w węglowodorze po stronie substratów. Po stronie produktów jest 5 atomów węgla (5*1).

$\mathrm{x}=5$

Indeks stechiometryczny y określa ilość atomów wodoru w węglowodorze po stronie substratów. Po stronie produktów jest 12 atomów węgla (6*2).

$\mathrm{y}=6\cdot 2$

$\mathrm{y}=12$

Indeks stechiometryczny z określa ilość atomów tlenu w tlenku węgla po stronie produktów. Po stronie substratów jest 16 atomów tlenu (8*2). Układamy równanie

$8\cdot 2=5\cdot \mathrm{z}+6\cdot 1$

$16=5\cdot \mathrm{z}+6|-6$

$5\mathrm{z}=16-6$

$5\mathrm{z}=10|:5$

$\mathrm{z}=\frac{10}{5}$

$\mathrm{z}=2$

$g){\mathrm{P}}_{\mathrm{x}}{\mathrm{O}}_{\mathrm{y}}+6{\mathrm{H}{}_2\mathrm{O}\to 4\mathrm{H}}_{\mathrm{z}}\mathrm{PO}{}_4$

Indeks stechiometryczny x określa ilość atomów fosforu w tlenku po stronie substratów. Po stronie produktów są 4 atomy fosforu (4*1).

$\mathrm{x}=4$

Indeks stechiometryczny y określa ilość atomów tlenu w tlenku fosforu po stronie substratów. Po stronie produktów jest 16 atomów tlenu (4*4). Układamy równanie:

$\mathrm{y}+6\cdot 1=4\cdot 4$

$\mathrm{y}+6=16|-6$

$\mathrm{y}=16-6$

$\mathrm{y}=10$

Indeks stechiometryczny z określa ilość atomów wodoru w produkcie. Po stronie substratów jest 12 atomów tlenu (6*2). Układamy równanie:

$6\cdot 2=4\cdot \mathrm{z}$

$12=4\cdot \mathrm{z}|:4$

$\mathrm{z}=\frac{12}{4}$

$\mathrm{z}=3$  

$h){\mathrm{P}}_{\mathrm{x}}{\mathrm{O}}_{\mathrm{y}}+12{\mathrm{NaOH}\to 4\mathrm{Na}}_{\mathrm{z}}\mathrm{PO}{}_4+6\mathrm{H}{}_2\mathrm{O}$  

Indeks stechiometryczny x określa ilość atomów fosforu w tlenku po stronie substratów. Po stronie produktów są 4 atomy fosforu (4*1).

$\mathrm{x}=4$

Indeks stechiometryczny y określa ilość atomów tlenu w tlenku fosforu po stronie substratów. Po stronie produktów są 22 atomy tlenu (4*4+6*1). Układamy równanie:

$\mathrm{y}+12\cdot 1=4\cdot 4+6\cdot 1$

$\mathrm{y}+12=16+6$

$\mathrm{y}+12=22|-12$

$\mathrm{y}=22-12$

$\mathrm{y}=10$

Indeks stechiometryczny z określa ilość atomów sodu w produkcie. Po stronie substratów jest 12 atomów sodu (12*1). Układamy równanie:

$12=4\cdot \mathrm{z}|:4$

$\mathrm{z}=\frac{12}{4}$

$\mathrm{z}=3$

 

---

Wskazówka:

W równaniu chemicznym liczba atomów poszczególnych pierwiastków po stronie substratów i po stronie produktów musi być taka sama.