Stężenie procentowe roztworu soli (zależy / nie zależy) od masy molowej substancji
rozpuszczonej i (zależy / nie zależy) od stosunku mas substancji rozpuszczonej i roz-
puszczalnika. Spośród roztworów nasyconych dwóch soli większe stężenie procentowe
będzie wykazywać ta sól, której rozpuszczalność jest (mniejsza / większa) w danych
warunkach. W określonej objętości roztworu o większym stężeniu procentowym liczba
moli rozpuszczalnika jest (mniejsza / większa) niż liczba moli rozpuszczalnika w tej
samej ilości roztworu o mniejszym stężeniu. Jeśli przyjmiemy, że w roztworze nie obser-
wujemy zjawiska parowania, możemy stwierdzić, że stężenie procentowe nienasyconego
roztworu azotanu(V) ołowiu(II) w temperaturze 40℃ (może / nie może) się zmieniać
ze wzrostem temperatury i (może / nie może) się zmieniać ze spadkiem temperatury.

---

Wyjaśnienie:

• "Stężenie procentowe roztworu soli nie zależy od masy molowej substancji rozpuszczonej i zależy od stosunku mas substancji rozpuszczonej i rozpuszczalnika"

Stężenie procentowe zależy od masy substancji - będzie takie samo dla substancji o różnych masach molowych, gdy użyjemy te same masy [g].

Wzór:
$Cp=\frac{m_s}{m_r}\cdot 100\%$
gdzie,
m_s - masa substancji rozpuszczonej[g],
m_r - masa roztworu (masa substancji + masa rozpuszczalnika) [g].

• "Spośród roztworów nasyconych dwóch soli większe stężenie procentowe będzie wykazywać ta sól, której rozpuszczalność jest większa w danych warunkach"

Odczytajmy z krzywych rozpuszczalności na stronie 205 w podręczniku rozpuszczalność dwóch soli np. azotanu(V) potasu i sodu w temperaturze 100 ℃. Obliczmy, ile wynosi stężenie procentowe nasyconych roztworów:

KNO₃

$R=242\mathrm{g}\text{/}100\mathrm{g}\text{wody}$ - większa rozpuszczalność

$Cp=\frac{242\mathrm{g}}{242\mathrm{g}+100\mathrm{g}}\cdot 100\%=70,8\%$ - większe stężenie

NaNO₃

$R=176\mathrm{g}\text{/}100\mathrm{g}\text{wody}$ - mniejsza rozpuszczalność

$Cp=\frac{176\mathrm{g}}{176\mathrm{g}+100\mathrm{g}}\cdot 100\%=63,8\%$ - mniejsze stężenie

• "W określonej objętości roztworu o większym stężeniu procentowym liczba moli rozpuszczalnika jest mniejsza niż liczba moli rozpuszczalnika w tej samej ilości roztworu o mniejszym stężeniu"

Z powyższego przykładu wiemy, że stężenie nasyconego roztworu KNO₃ w temperaturze 100 ℃ wynosi 70,8% (załóżmy, że objętość roztworu jest równa masie - 342 g), a liczba moli rozpuszczalnika - wody jest równa:

$n=\frac{m}{M}$
$n=\frac{100\mathrm{g}}{18\frac{\mathrm{g}}{\mathrm{mol}}}=5,6\mathrm{mol}$ - mniejsza liczba moli rozpuszczalnika 

Sporządzając roztwór o mniejszym stężeniu, ale o tej samej masie np. 42 g KNO₃ i 300 g wody, stężenie procentowe i liczba moli rozpuszczalnika wynoszą:

$Cp=\frac{42\mathrm{g}}{342\mathrm{g}}\cdot 100\%=12,3\%$ - mniejsze stężenie
$n=\frac{300\mathrm{g}}{18\frac{\mathrm{g}}{\mathrm{mol}}}=16,7\mathrm{mol}$ - większa liczba moli rozpuszczalnika

• "Jeśli przyjmiemy, że w roztworze nie obserwujemy zjawiska parowania, możemy stwierdzić, że stężenie procentowe nienasyconego roztworu azotanu(V) ołowiu(II) w temperaturze 40℃ nie może się zmieniać ze wzrostem temperatury i może się zmieniać ze spadkiem temperatury"

Rozpuszczalność Pb(NO₃)₂ rośnie wraz ze wzrostem temperatury, ale w roztworze nienasyconym nie ma wystarczająco dużo substancji by mogła zwiększyć stężenie. Zatem stężenie tego roztworu pozostanie takie samo.

Jeśli ochłodzimy roztwór do takiej temperatury, w której rozpuszczalność tej soli będzie mniejsza od jej zawartości w roztworze to rozpocznie się proces krystalizacji. Zaobserwujemy wtedy spadek stężenia procentowego, gdyż masa substancji rozpuszczonej będzie maleć, a masa rozpuszczalnika pozostanie bez zmian.