W skład porostu wchodzą strzępki grzybów (najczęściej workowców) oraz komórki zielenic lub sinic, które zlokalizowane są między ciasno splecionymi strzępkami. 

Porosty mogą posiadać plechę niewarstwowaną lub warstwowaną. Plecha warstwowana charakteryzuje się tym, że komórki zielenic lub sinic ułożone są w niej w wyraźną warstwę. W plesze warstwowanej wyróżnia się kolejno od góry warstwy: korową górną zbudowaną ze zwartych strzępek grzyba, warstwę zielenic, warstwę rdzeniową złożoną z luźnych strzępek oraz korową dolną zbudowaną ze strzępek zwartych. 

Porosty mogą wykształcać rodzaje plech, m.in.: skorupiastą, listkowatą i krzaczkowatą. 

Porosty zalicza się do organizmów pionierskich, gdyż ze względu na małe wymagania życiowe, na które wpływa m.in. samożywność, i dużą odporność mogą one przeżyć w skrajnych środowiskach. Porosty pojawiają się na nagich skałach jako pierwsze i dzięki kwasom porostowym, które wydzielają, przygotowuję podłożę dla bardziej wymagających organizmów.