|
|
| |
| |
| CECHY PROTISTÓW |
|
Do królestwa protistów zalicza się organizmy, które:
- są jednokomórkowe (np. pantofelek) lub wielokomórkowe (np. morszczyn),
- w swoich komórkach posiadają jedno jądro lub wiele jąder komórkowych,
- są samożywne lub cudzożywne,
- oddychają tlenowo lub przeprowadzają proces fermentacji,
- rozmnażają się w sposób płciowy lub bezpłciowy.
|
|
| |
| PODZIAŁ PROTISTÓW |
|
Protisty można podzielić na trzy zasadnicze grupy:
- protisty roślinopodobne - ich komórki przypominają budową typową komórkę roślinną, są samożywne, jednokomórkowe lub wielokomórkowe,
- protisty zwierzęcopodobne - ich komórki przypominają budową typową komórkę zwierzęcą, są cudzożywne, jednokomórkowe,
- protisty grzybopodobne - ich komórki przypominają budową typową komórkę grzybową, są cudzożywne, jednokomórkowe lub wielokomórkowe, w swoich komórkach mogą posiadać wiele jąder komórkowych.
|
 |
|
| |
| ŚRODOWISKO ŻYCA PROTISTÓW |
| Protisty można spotkać w wielu miejscach, ale przede wszystkim w wodach słodkich i słonych. Formy lądowe preferują środowiska wilgotne, natomiast pasożytnicze żyją we wnętrzu ciał swoich żywicieli. |
|
| |
| PROTISTY JEDNOKOMÓRKOWE |
| |
| PANTOFELEK |
|
Cechy charakterystyczne pantofelka:
- jest zwierzęcym protistem jednokomórkowym,
- żyje w wodach słodkich,
- posiada w swojej komórce dwa jądra komórkowe - większe i mniejsze,
- jest drapieżnikiem, pochłania cząstki pokarmowe ze środowiska, które trawi w wodniczkach pokarmowych,
- posiada specjalny typ wodniczek (wodniczki tętniące), które usuwają nadmiar wody oraz zbędne produkty przemiany materii z komórki,
- porusza się za pomocą licznych rzęsek,
- rozmnaża się bezpłciowo przez podział komórki.
|
|

tutaj powinien znaleźć się interaktywny schemat budowy pantofelka ze wskazanymi strukturami komórkowymi, gdzie po najechaniu pojawia się informacja o funkcji poszczególnych struktur - rysunek jest poglądowy
- Jądra komórkowe - odpowiadają za sterowanie procesami życiowymi komórki oraz podział komórki
- Błona komórkowa - odgranicza komórkę od środowiska zewnętrznego, a także odpowiada za transport substancji z i do komórki
- Wodniczka pokarmowa - zachodzi w niej proces trawienia wchłoniętych cząstek pokarmowych
- Wodniczka tętniąca - uczestniczy w usuwaniu nadmiaru wody oraz zbędnych produktów przemiany materii do otoczenia
- Rzęski - biorą udział w poruszaniu się
- Cytozol - wypełnia wnętrze komórki
|
| |
| EUGLENA (KLEJNOTKA) |
Cechy charakterystyczne eugleny:
- jest roślinnym protistem jednokomórkowym,
- żyje w wodach słodkich,
- posiada w swojej komórce chloroplasty, które umożliwiają zachodzenie procesu fotosyntezy w przypadku dostępu do światła (światło wykrywane jest za pomocą plamki ocznej),
- w przypadku braku dostępu do światła, euglena pochłania cząstki pokarmowe ze środowiska, które trawi w wodniczkach pokarmowych,
- posiada specjalny typ wodniczek (wodniczki tętniące), które usuwają nadmiar wody oraz zbędne produkty przemiany materii z komórki,
- porusza się za pomocą wici,
- rozmnaża się bezpłciowo przez podział komórki.
|
|

tutaj powinien znaleźć się interaktywny schemat budowy eugleny ze wskazanymi strukturami komórkowymi, gdzie po najechaniu pojawia się informacja o funkcji poszczególnych struktur - rysunek jest poglądowy
- Jądro komórkowe - odpowiada za sterowanie procesami życiowymi komórki oraz podział komórki
- Błona komórkowa - odgranicza komórkę od środowiska zewnętrznego, a także odpowiada za transport substancji z i do komórki
- Chloroplast - odpowiada za przeprowadzanie procesu fotosyntezy
- Plamka oczka - wykrywa światło, które jest niezbędne do zachodzenia procesu fotosyntezy
- Wodniczka pokarmowa - zachodzi w niej proces trawienia wchłoniętych cząstek pokarmowych
- Wodniczka tętniąca - uczestniczy w usuwaniu nadmiaru wody oraz zbędnych produktów przemiany materii do otoczenia
- Wicie - biorą udział w poruszaniu się
- Cytozol - wypełnia wnętrze komórki
|
|
| |
| PROTISTY WIELOKOMÓRKOWE |
| |
| LISTOWNICA |
Cechy charakterystyczne listownicy:
- jest roślinnym protistem wielokomórkowym,
- żyje w wodach słonych, m.in. w Bałtyku,
- posiada w swoich komórkach chloroplasty, które umożliwiają zachodzenie procesu fotosyntezy,
- poza zielonym chlorofilem posiada specjalny barwnik o brązowej barwie, co nadaje jej ciału
- charakterystyczne brunatne zabarwienie i umożliwia zachodzenie fotosyntezy nawet na dużych głębokościach, gdzie dochodzi mało promieni słonecznych,
- składa się z trzech części: części liściokształtnej, części łodygokształtnej i chwytników,
- rozmnaża się w sposób bezpłciowy (przez fragmentację ciała) i płciowy (wytwarza gamety, które po połączeniu tworzą nowego osobnika).
|
|

tutaj powinien znaleźć się interaktywny schemat budowy listownicy ze wskazanymi strukturami
- Część liściokształtna
- Część łodygokształtna
- Chwytniki - umożliwiają przytwierdzenie się do dna morskiego
|
|
| |
| ZNACZENIE PROTISTÓW: |
1. w przyrodzie : |
- protisty roślinopodobne przeprowadzając proces fotosyntezy, dostarczają tlen,
- wiele protistów roślinopodobnych stanowi pokarm dla zwierząt,
- protisty trawiące błonnik pokarmowy żyją w przewodach pokarmowych wielu zwierząt roślinożernych,
- wielokomórkowe protisty roślinopodobne tworzą często na dnie mórz charakterystyczne “łąki”, w których ukryć się mogą zwierzęta narażone na atak ze strony większych drapieżników,
- protisty grzybopodobne są reducentami, odżywiają się szczątkami innych organizmów oraz rozkładają złożone związki organiczne na związki prostsze.
|
2. dla człowieka : |
- protisty roślinopodobne przeprowadzając proces fotosyntezy, dostarczają tlen,
- wiele protistów roślinopodobnych stanowi pokarm dla człowieka (np. listownica japońska używana jest do sałatek i wytwarzania specjalnego bulionu),
- protisty pasożytnicze wywołują groźne choroby (np. zarodziec malarii wywołuje malarię, a świdrowiec gambijski śpiączkę afrykańską).
|
|
Przykładowe choroby wywoływane przez protisty:
|
Choroba
|
Czynnik chorobotwórczy
|
Jak można się zarazić?
|
Objawy
|
Profilaktyka
|
|
Malaria
|
Zarodziec malarii
|
Ukąszenie przez samicę komara widliszka, w której ślinie znajdują się zarodźce malarii.
|
Gorączka, dreszcze, nudności, wymioty, biegunka, bóle głowy, brzucha, mięśni i pleców.
|
Stosowanie środków odstraszających komary podczas pobytu w ciepłych krajach, używanie moskitier podczas pobytu w ciepłych krajach.
|
|
Toksoplazmoza
|
Toksoplazma
|
Kontakt z odchodami zakażonego kota lub zanieczyszczoną nimi żywnością, spożycie niedogotowanego mięsa zakażonych zwierząt.
|
U dorosłych objawy zwykle nie występują, aczkolwiek choroba ta jest bardzo niebezpieczna dla kobiet w ciąży, ponieważ wywołuje wady rozwojowe u dziecka. Może to doprowadzić do poronienia lub przedwczesnego porodu.
|
Unikanie spożywania surowego lub niedogotowanego mięsa, unikanie kontaktu z zakażonymi kotami.
|
|
| Pozostałe choroby wywoływane przez protisty: lamblioza, śpiączka afrykańska. |
|
| |
|
Cykl rozwojowy zarodźca malarii:

tutaj powinien znaleźć się interaktywny schemat cyklu życiowego zarodźca
|
|
| |
| SŁOWNICZEK |
| Plamka oczna - receptor lokalizujący światło, umożliwiający kierowanie się w jego stronę. |
| Wodniczka pokarmowa - organellum, w którym zachodzi trawienie pokarmu. |
| Wodniczka tętniąca - organellum usuwające nadmiar wody i zbędne produkty przemiany materii. |
|