Mięśnie mają zdolność kurczenia się dzięki specyficznej budowie. W skład każdej komórki mięśniowej (miocytu) wchodzą miofibryle zbudowane z białek kurczliwych: aktyny i miozyny. Ponadto włókna mięśniowe posiadają liczne mitochondria, które dostarczają energii do wykonywania skurczów, a silne ukrwienie mięśni umożliwia dostarczanie odpowiedniej ilości tlenu potrzebnej do procesów oddychania komórkowego.
Skurcz mięśnia wywołany jest każdorazowo przez docierający do niego impuls nerwowy, który powoduje uwolnienie jonów wapnia zgromadzonych w siateczce sarkoplazmatycznej do sarkoplazmy. Obecność jonów wapnia umożliwiają zajście kontaktu miozyny z aktyną. W dalszej kolejności dochodzi do rozpadu ATP na ADP i resztę kwasu fosforowego, a odłączenie ADP od głowy miozyny powoduje jej ruch. Pochyla się ona wykonując ruch wiosłowy i powoduje pociągnięcie włókna aktyny. Następnie do głowy miozyny ponownie przyłącza się cząsteczka ATP i następuje odłączenie się aktyny od miozyny.