Zadanie 1

Zrąb błon plazmatycznych tworzy dwuwarstwa lipidowa, której głównym składnikiem są cząsteczki fosfolipidów. Ta dwuwarstwa jest półpłynna, ponieważ cząsteczki lipidów nieustannie się w niej przemieszczają. Płynność dwuwarstwy zależy m.in. od budowy cząsteczek fosfolipidów – jest ona tym bardziej
płynna, im więcej w niej cząsteczek fosfolipidów z krótkimi i nienasyconymi łańcuchami węglowodorowymi. Na płynność błon ma również wpływ temperatura – jej wzrost skutkuje zwiększeniem płynności dwuwarstwy. Organizmy jednokomórkowe, które stale muszą dostosowywać się do różnych temperatur,
zmieniają skład fosfolipidowy swoich błon komórkowych tak, aby utrzymać względnie stały stopień ich płynności.
Na schematach przedstawiono dwuwarstwę lipidową (A) i budowę cząsteczki fosfolipidu (B) na przykładzie fosfatydylocholiny, której jeden łańcuch jest nienasycony

Zadanie 1.1.

Spośród przykładów A–D wybierz i zaznacz ten rodzaj ruchu cząsteczek fosfolipidów, który jest najmniej prawdopodobny w obrębie dwuwarstwy lipidowej błony komórkowej.

Zadanie 1.2.

Uzupełnij poniższe zdania tak, aby zawierały one informacje prawdziwe. W każdym nawiasie podkreśl właściwe określenie.
Gdy temperatura środowiska wzrasta, to płynność błony komórkowej organizmu jednokomórkowego (się zmniejsza / się zwiększa). Temu zjawisku przeciwdziała zmiana składu błony komórkowej, która polega na (zmniejszeniu / zwiększeniu) udziału cząsteczek o dłuższych łańcuchach węglowodorowych z mniejszą liczbą wiązań podwójnych. 

Zadanie 1.3.

Podaj nazwę lipidu występującego w błonie komórkowej zwierząt, innego niż fosfatydylocholina, którego cząsteczki zmniejszają płynność dwuwarstwy lipidowej.

---

Rozwiązanie:

Zadanie 1.1.

Najmniej prawdopodobny jest ruch przedstawiony na schemacie A. 

Zadanie 1.2.

Gdy temperatura środowiska wzrasta, to płynność błony komórkowej organizmu jednokomórkowego (się zmniejsza / się zwiększa). Temu zjawisku przeciwdziała zmiana składu błony komórkowej, która polega na (zmniejszeniu / zwiększeniu) udziału cząsteczek o dłuższych łańcuchach węglowodorowych z mniejszą liczbą wiązań podwójnych. 

Zadanie 1.3.

cholesterol

 

Wyjaśnienia:

1.1.
Na schemacie przedstawiono ruchy jakie mogą wykonywać cząsteczki fosfolipidów. 
Ruch B jest ruchem lateralnym (bocznym) dobywającym się w płaszczyźnie błony.
Ruch C to tzw. flip-flop - ruch transwersalny, który zachodzi stosunkowo rzadko.
Ruch D to ruch rotacyjny - ruch wokół osi cząsteczki.
Ruch A jest nieprawdopodobny, ponieważ główka, która jest hydrofilowa znajduje się w hydrofobowym rdzeniu co jest niemożliwym zjawiskiem.

1.2.
Im bardziej nasycone są łańcuchy tłuszczów, tym błona jest sztywniejsza. Nienasycenie zapewnia większą płynność błony. Ponadto, krótkie łańcuchy są znacznie bardziej płynne od długich.

1.3
Sztywna struktura pierścieni cholesterolu ogranicza ruchy sąsiednich cząsteczek fosfolipidów, a zatem wysoka zawartość cholesterolu w błonie powoduje zmniejszenie jej płynności.