W czasach, kiedy Mendel prowadził swoje badania, nie były znane ani budowa komórki i chromosomy zawarte w jądrze komórkowym, ani procesy mitozy i mejozy. Mendel doszedł do wniosku, że cechy są warunkowane przez przekazywane z pokolenia na pokolenie czynniki - dziś wiemy, że są to geny. Dzięki jego badaniom dowiedziano się, że geny występują w dwóch różnych odmianach - allelach. Mendel opisał też istotę mejozy, która polega na tym, że do gamet trafia tylko jeden allel z danej pary.