Historia
 
Historia i społeczeństwo 6. Wehikuł czasu (Podręcznik)
 
Autorzy: Tomasz Małkowski
Wydawnictwo: GWO
Rok wydania: 2014
Wskaż różnice między powstaniem listopadowym a styczniowym 4.75 gwiazdek na podstawie 8 opinii

Wskaż różnice między powstaniem listopadowym a styczniowym

8 Zadanie
9 Zadanie
Ćwiczenie Zadanie
  • Wskaż różnice między powstaniem listopadowym a styczniowym. W czasie którego sytuacja Polaków była korzystniejsza? Dlaczego?

Powstanie styczniowe i listopadowe uznaje się za największe powstania narodowowyzwoleńcze w historii Polski. Pierwsze z nich rozpoczęło się w nocy z 29 na 30 listopada 1830 roku, natomiast drugie z 22 na 23 stycznia 1863 roku. Przyczyną wybuchu   powstania listopadowego było permanentne łamanie konstytucji przez cara Aleksandra I i jego następcę, a także niezadowolenie panujące wśród młodych podchorążych wynikające z polityki wojskowej wielkiego księcia   Konstantego. Bezpośrednią przyczyną wybuchu powstania styczniowego była branka ogłoszona przez naczelnika Rządu Cywilnego Aleksandra Wielopolskiego. Powstańcy listopadowi prowadzili regularną wojnę polsko - rosyjską, byli dobrze uzbrojeni i wszykoleni, stoczyli wiele zwycięskich bitew z carską armią, niestety z powodu liczebnej przewagi Rosjan i okrutnej rzezi mieszkańców Warszawy - zryw zakończył się upadkiem. Zupełnie inaczej wyglądało powstanie styczniowe. Powstańcy prowadzili przeciwko Rosjanom wojnę partyzancką, mimo wielu sukcesów w mniejszych potyczkach, nie udało im się opanować większego miasta ani rozleglejszego terenu. Powstańcy byli słabo uzbrojeni, nie mieli jednolitych mundurów, walczyli za pomocą kos osadzonych na sztorc. Oba powstania upadły, Rosjanie krwawo rozprawili się z Polakami. Spłonęły dziesiątki miasteczek, wsi oraz setki dworów szlacheckich. Wobec powstańców zastosowano okrutne represje.

A. Podaj przyczyny wybuchu powstania styczniowego.

  • Wzrost nastrojów niepodległościowych w Królestwie Polskim od 1860 roku - organizowanie pochodów, manifestacji patriotycznych, wprowadzenie żałoby narodowej.    
  • Osłabienie Rosji w wyniku przegranej wojny krymskiej (1853-1856), nastanie tzw. "odwilży posewastopolskiej".  
  • Rozwój działań konspiracyjnych, powstanie tajnych organizacji młodzieżowych.
  • Ogłoszenie przez Aleksandra Wielopolskiego (Naczelnika Rządu Cywilnego Królestwa Polskiego) branki, czyli nadzwyczajnego poboru młodych mężczyzn do wojska na podstawie list imiennych.

 

B. Opisz przebieg powstania styczniowego.

Powstanie styczniowe wybuchło w nocy z 22 na 23 stycznia 1863 roku. Przeciwko licznej, regularnej armii rosyjskiej wystąpiło kilka tysięcy słabo uzbrojonych powstańców. Brakowało broni i amunicji, powstańcy walczyli za pomocą kos osadzonych na sztorc i dubeltówek, nie mieli jednolitych mundurów. Szlachcice i chłopi walczyli w ubiorach, w których wstępowali do oddziałów. Żołnierze zaznaczali swą przynależność do wojsk polskich poprzez doczepianie do czapek metalowych orzełków i biało - czerwonych kokard. Powstańcy prowadzili przeciwko Rosjanom wojnę partyzancką - atakowali znienacka, po czym szybko sie wycofywali. Mimo, że odnieśli wiele sukcesów w mniejszych potyczkach, to jednak nie udało im się opanować żadnego większego miasta ani rozleglejszego obszaru. Kiedy jesienią 1863 roku powstańcy byli już blisko porażki, na ich czele stanął Romuald Traugutt - ostatni dyktator powstania styczniowego. Dowódca wznowił działalność władz powstańczych w Warszawie, usprawnił ściganie podatków na rzecz walczących oddziałów, uefektywnił działalność tajnego państwa. Niestety, wiosną 1864 roku Traugutt został aresztowany przez Rosjan, a kilka miesięcy później - stracony. Wiosną 1864 roku powstanie upadło. 

C. Wyjaśnij, gdzie i po co prowadzono rusyfikację i germanizację?

Rusyfikację - prowadzono w zaborze rosyjskim (Królestwo Polskie), nasiliła się po klęsce powstania styczniowego;

Germanizację - prowadzono w zaborze pruskim, nasiliła się zwłaszcza po zjednoczeniu Niemiec;

Zarówno polityka rusyfikacji jak i germanizacji miała na celu wynarodowienie Polaków, uczynienie z nich Rosjan i Niemców posłusznych obcym mocarstwom, ludzi, którymi łatwo będzie manipulować. Na szczeście polityka prowadzona przez zaborców nie powiodła się. Miała nawet odmienny od przewidzianego skutek. Zamiast złamać, ugruntowała opór Polaków przeciw zaborcom. Po strajku dzieci z Wrześni, na stwiedzenie nauczyciela, że wychowankowie są Niemcami, jedno z nich odpowiedziało dumnie: "Jesteśmy tylko poddanymi Rzeszy Niemieckiej, ale jesteśmy Polakami" .